اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

"تاريخ الرسل و الملوک" يا "تاريخ الامم والملوک" شناخته شده به نام " تاريخ طبري " اثري گرانبها از " محمدابن‌جرير طبري " تاريخ‌نگار مسلمان ايراني است كه در اواخر سده سوم هجري به فرجام رسيده است.

طبري در اين كتاب، تاريخ را از زمان آغاز خلقت شروع کرده و سپس به داستان پيامبران و هميدون پادشاهان قديمي مي‌پردازد. پس از آن به نقل تاريخ پادشاهان اشكاني و ساساني رسيده، و سپس زندگاني پيامبر اسلام، حضرت رسول‌الله(ص) را بازگو ميكند. تاريخ طبري به سبب تفصيل قدمت و روش خاص مؤلف، اثري منحصر به فرد و معتبر است. به نوشته "ياقوت حموي" تأليف تاريخ طبري در سال 303 به پايان رسيده است.

تاريخ طبري از دو بخش تاريخ جهان و تاريخ اسلام تشکيل مي‌شود. امانت‌داري بي‌نظير طبري در بازگو كردن روايات متعدد و متنوع باعث حفظ منابع اسلامي در خطر نابودي گشته و كمك شاياني به زنده ماندن بخش‌هاي مهم و حساس تاريخ دارد.

بخش تاريخ جهان با داستان آفرينش، قصص انبيا از حضرت آدم تا عيسي مسيح آغاز شده و سپس به تاريخ ايرانيان از نخست تا پايان دوره ساساني ميپردازد. در دوره باستاني ايران تاريخ يمن گنجانده شده و در بخش‌ مربوط به حضرت مسيح فهرست شاهان روم آمده است. همچنين در بخش ساسانيان تاريخ اقوام و ملوک حيره نيز ذکر شده‌اند. طبري در بحث از آفرينش و پراکنده شدن فرزندان آدم بر روي زمين احاديثي از پيامبر اکرم(ص) نقل کرده و براي تأييد آنها آياتي از قرآن کريم آورده و توضيح داده است.

طبري همچنين عقايد ايرانيان را درباره آفرينش و اين‌که برخي کيومرث را اولين انسان دانسته‌اند بيان کرده است. طبري روايات راجع به زندگي رسول اکرم(ص) را با دقتي که معمول تفسير قرآن و احکام ديني است، نقل مي‌کند که سبب آن وقوف وي به عنوان فقيه و محدث بر سيره حضرت رسول(ص) و نيز اهميت سيره نزد فقها بوده است. در تاريخ طبري شرح جنگ‌هاي بزرگ سپاه عمربن‌خطاب با ايرانيان به گونه پرمايه و گسترده آمده است. ايراني بودن طبري و انگيزه او در جمع آوري انبوه روايات راجع به فتوح ايران عامل بسيار مهمي بوده است.

مطالب طبري درباره جنگ‌هاي داخلي مسلمانان بعد از مرگ عثمان تا پايان خلافت حضرت‌علي‌(عليه السلام) و وقايع بعد از مرگ معاويه و جنگ‌هاي خوارج نيز بسيار مفصل و منسجم است. همچنين جستارهاي پيرامون خلفاي بني اميه و بني عباس نيز در تاريخ طبري آمده است. براي نمونه، از زمان خلافت معتصم حوادث بسيار مهمي چون خيزش بابک خرمدين در آذربايجان و شورش زنگيان در خوزستان و بين النهرين گزارش شده است.

اهميت و ارزش افزون تاريخ الرسل و الملوک طبري همان بس که فردي چون ابن خلدون كه همواره مي کوشيد وقايع تاريخي را از طريق طرح و تدوين علمي و مبتني بر اصول صحيح نقادي درک و تفسير کند؛ از محمد‌بن‌جرير طبري با احترام بسيار ياد کرده و او را به عنوان مورخ و محدث ستوده است . اين ارج نهادن به حدي بود كه هنگام مباحثا با تيمور كورگاني (تيمور لنگ) براي سنديت بخشيدن به گفتار خويش بيان داشت که « من به استناد قول طبري با شما بحث مي کنم. »

دانلود تاريخ طبري، متن كامل شانزده جلدی:

پاسخ دهید

+ شصت پنج = هفتاد چهار